Waarde van vrijheid en democratie - een mini-expositie

Van 22 april tot en met 5 mei 2026 presenteren gemeente Tilburg en Stadsmuseum Tilburg een bijzondere mini-expositie in de hal van het Stadhuis. Inwoners en medewerkers van de gemeente zijn van harte welkom om stil te staan bij de waarde van vrijheid en democratie, en bij de Tilburgers die in de Tweede Wereldoorlog hun moed toonden in een tijd van onderdrukking.
Hoewel de oorlog inmiddels meer dan tachtig jaar achter ons ligt, blijft het van groot belang om de verhalen van betrokkenen te blijven herinneren. Ook binnen de gemeente speelden bestuurders en ambtenaren een rol in het verzet tegen de Duitse bezetter. In deze expositie staan twee van hen centraal: Wim Berkelmans en Coba Pulskens.

Wim Berkelmans (1912–1944), ambtenaar bij de afdeling Bevolking, zette zich in voor het verspreiden van bonkaarten, identiteitspapieren en geld voor onderduikers. Hij vervalste persoonsbewijzen, ondersteunde de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en was betrokken bij de voorbereiding van de overval op de kluis van de afdeling Bevolking op 25 januari 1944. Zijn verzetswerk leidde tot zijn arrestatie; op 26 mei 1944 werd hij gefusilleerd bij Bosch en Duin in Udenhout.
Coba Pulskens (1884–1945), schoonmaakster bij Publieke Werken, bood vanuit haar woning aan de Diepenstraat onderdak aan onderduikers, onder wie drie geallieerde piloten. Na verraad werd zij gearresteerd en via kamp Vught gedeporteerd naar Ravensbrück, waar zij in 1945 overleed.

In de expositie zijn de gedenksteen van Wim Berkelmans en de vlag van Coba Pulskens te zien. De gedenksteen, die jarenlang in het stadhuis was ingemetseld, is tijdens de renovatie in bewaring gegeven aan Stadsmuseum Tilburg en keert na afloop van de expositie terug naar het stadhuis. De vlag die Coba Pulskens over de lichamen van de drie piloten legde, is vanwege haar kwetsbaarheid slechts tijdelijk te bewonderen. Na de expositie wordt zij teruggebracht naar het depot van Stadsmuseum Tilburg, waar zij onder stabiele omstandigheden (qua licht, temperatuur en vochtigheid) bewaard kan worden.

De verhalen van Berkelmans en Pulskens herinneren ons eraan hoe waardevol het is om op te komen voor vrijheid en democratie, en om weerstand te bieden aan onderdrukking en misbruik van macht. In heel Nederland staan we jaarlijks stil bij de bevrijding, het werk van het verzet en de inzet van (geallieerde) militairen. We herdenken de slachtoffers en vieren dat we in vrijheid leven, terwijl we zien dat vrijheid elders nog altijd onder druk staat. Juist daarom blijven herdenken en vieren belangrijk. Ook in Tilburg doen we dat samen met onze inwoners, met activiteiten die de waarde van vrijheid levend houden. Meer informatie is te vinden op www.wijherdenkenenvieren.nl.

De expositie in het Stadhuis is een samenwerking van gemeente Tilburg en Stadsmuseum Tilburg.
Foto Wim Berkelmans collectie Regionaal Archief Tilburg; vlag en gedenksteen collectie Stadsmuseum Tilburg.