Onze visie op Erfgoededucatie

Stadsmuseum Tilburg brengt lokale geschiedenis in de klas tot leven

Een serie erfgoedlessen, toegespitst op de regionale geschiedenis. Dat is de kern van de doorlopende leerlijn Erfgoededucatie, die Stadsmuseum Tilburg kosteloos aanbiedt aan het primair onderwijs.

De lessen erfgoededucatie richten zich op het verhaal van Tilburg en de dorpen Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel. De lokale geschiedenis speelt daarbij een hoofdrol, uiteraard binnen de context van het grotere geheel. Hiervoor verzorgen we een uitgebreid schoolprogramma, dat op elke basisschoolgroep is afgestemd. Naast ons standaard programma leveren wij ook maatwerk.

Doorlopende leerlijn erfgoededucatie

Sinds 2018 ontwikkelt Stadsmuseum Tilburg doorlopende leerlijnen voor het primair onderwijs. We bieden thema’s aan voor de groepen 4, 5, 7 en 8. Voor de groepen 1, 2 en 6 ontwikkelen we momenteel nieuwe thema’s.

Het programma sluit nauw aan bij de kerndoelen:

Identiteit: Leerlingen ervaren dat hun eigen omgeving betekenisvol is

Multiperspectiviteit: Leerlingen verkennen verschillende perspectieven uit verleden en heden

Historisch besef: Leerlingen leren betekenis toe te kennen aan verleden én heden

Vakoverstijgend: Erfgoededucatie verbindt meerdere kerndoelen met elkaar

Groep 4 – Tijd voor Torens

Tijd voor Torens gaat over herkenningspunten in de eigen buurt. Over de functies van torens en andere grote gebouwen in de verschillende tijdsperiodes. Ook gaat het over de functies van deze gebouwen in verleden, heden en toekomst.

Aanpak

De kinderen maken kennis met het paleis van Koning Willem II. Ze leren over de functie van een watertoren, een woontoren, een minaret en een uitkijktoren. Wat gebeurde er met kerken en hun torens nadat ze leegliepen? Zijn ze nog steeds kerk, of veranderden ze in een woonhuis of een wijkcentrum (zoals in Tilburg bij bijvoorbeeld de Theresiakerk en de Hasseltse kerk het geval is)?

Programma

Het lesprogramma bestaat uit meerdere blokken die je als school optioneel kunt afnemen. De basis bestaat uit een stickerboekje, een voorleesverhaal en een liedje over een toren. Daarnaast kun je (ook kosteloos) de creatieve workshop ‘Torens’ boeken. Professionele tekendocenten van Stadsmuseum Tilburg verzorgen deze op school.

Groep 5 – Onze Vincent in de 19^e eeuw

Het thema ‘Onze Vincent in de 19^e eeuw’ behandelt een belangrijke periode in de geschiedenis van de gemeente Tilburg. In deze tijd vindt de overgang plaats van een agrarische naar een industriële samenleving. Het ambacht verdwijnt, het openbaar vervoer komt op, er worden tal van uitvindingen gedaan en het onderwijs wordt volwassen.

Vincent van Gogh loopt (letterlijk) als een rode draad door dit verhaal. Hij was misschien wel de beroemdste leerling aan de Rijks Hogere Burgerschool Koning Willem II, die in deze periode is opgericht. Van 1866 tot 1868 bezocht hij deze middelbare school, die was gevestigd in het paleis in het centrum van de stad.

Aanpak

In het werkboek dat bij dit schoolprogramma hoort, maken de leerlingen kennis met een ander Tilburg dan zoals zij het kennen. Hoe zagen de stad en de omliggende dorpen eruit toen Vincent hier woonde en naar school ging? Wat zijn de verschillen met nu? Ze bekijken de thema’s vervoer, industrie, onderwijs, werk en kunstenaarschap, door de bril van toen en van nu.

Programma

Het programma bestaat uit meerdere blokken die je als school optioneel kunt afnemen. De basis bestaat uit een stickerboekje en het is mogelijk om een introductieles door een museumdocent in de klas of op school te volgen.

Daarnaast kun je (kosteloos) de creatieve workshop 'Onze Vincent in de 19e eeuw' boeken. Professionele tekendocenten van Stadsmuseum Tilburg verzorgen deze workshop op school. De leerlingen verbeelden 19e -eeuwse museumobjecten uit de collectie van Stadsmuseum Tilburg.

Daarnaast staan de erfgoedpartners TextielMuseum en Natuurmuseum Brabant klaar om je te ondersteunen - zij bieden ook aanvullende activiteiten aan.

Groep 7 en 8 – Wij herdenken en vieren

‘Wij Herdenken en Vieren’ gaat over de Tweede Wereldoorlog en het vieren van Bevrijding in Tilburg, Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel. De generatie die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt wordt steeds kleiner. Hoe bespreek je zo’n zwaar onderwerp in de klas?

Aanpak

Het schoolprogramma behandelt de Tweede Wereldoorlog op lokaal, wijk- en straatniveau. Denk bijvoorbeeld aan struikelstenen, oorlogsmonumenten of -graven. In combinatie met een introductieles brengt het werkboekje de geschiedenis dichter bij de leerlingen.

Programma

Het lespakket bestaat uit een stickerboek met interessante verwerkingsopdrachten. De inhoud wordt aangevuld met historische feiten, archiefmateriaal én berichten op social media. Een introductieles in de klas vooraf is mogelijk en wordt gegeven door een medewerker van het Stadsmuseum. Ook werken we samen met partners als Stadsgidserij Tilburg, Factorium Cultuurmakers, Bibliotheek Midden-Brabant (LocHal) en Veteraan in de Klas.

Introductieles door een gastdocent

Uit de gastlessen blijkt steeds weer hoe enthousiast leerlingen worden als zij het verhaal over hun eigen woonomgeving te horen krijgen. Stadsmuseum Tilburg beschikt over veel kennis van het lokale erfgoed. Onze gastdocenten zijn dan ook de ideale partner voor het verzorgen van een introductieles. Eventueel kan dat ook in co-productie met de eigen docent.

Structuur en veiligheid

De lessen zijn speciaal opgezet om leerlingen te helpen bij het begrijpen van de historische context. Onze gastdocenten zoomen in op herkenbare plekken, gebouwen of personen en maken zo het verleden van Tilburg en de omliggende dorpen tastbaar. Door de geschiedenis op wijk- en straatniveau te behandelen, brengen zij de verhalen dichtbij de leefwereld van de leerling. Zeker bij een gevoelig thema als de Tweede Wereldoorlog, biedt de introductieles structuur, veiligheid en een eerste kennismaking met een beladen onderwerp.

Met als resultaat: leerlingen die gemotiveerd aan de slag gaan met het aangeboden lesmateriaal.

Maatwerk in erfgoededucatie

Mogelijk wil je als school een project met een eigen erfgoedthema uitwerken. Of zijn er wijkinitiatieven die hierop aansluiten. Stadsmuseum Tilburg levert hiervoor maatwerk en denkt graag met je mee!

Voorbeelden van maatwerkprojecten die wij in het verleden ontwikkelden, zijn onder andere:

• Build a House (een schoolbreed project over bouwhistorie)
• Familie fotospeurtocht (in het kader van de Kinderboekenweek)
• Fotospeurtocht Vroeger en Nu
• Erfgoedroute Goirke en Spoorzone
• Piushavenspeurtocht (ter gelegenheid van het eeuwfeest in 2023)

TilburgKlas

Daarnaast organiseren we voor volwassenen jaarlijks de TilburgKlas, in samenwerking met Heemkundekring Tilborg. In 8 lessen in de avonduren krijgen de deelnemers kennis over de vroege Tilburgse geschiedenis tot nu. De laatste avond is gereserveerd voor de deelnemers zelf die korte presentaties geven over een onderwerp uit de Tilburgse geschiedenis.

Meer weten?

Neem contact op met Sandra van Dam. Zij is educatiemedewerker bij Stadsmuseum Tilburg.

E: sandra.van.dam@stadsmuseumtilburg.nl

M: 06 – 57 56 21 96 (dinsdag, woensdag en donderdag)